Tai nạn điện là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong lao động công nghiệp tại Việt Nam. Thiết bị điện lão hóa, không được kiểm tra định kỳ là mối nguy tiềm ẩn trong mọi nhà máy, xưởng sản xuất. Kiểm định thiết bị điện là biện pháp kỹ thuật bắt buộc để ngăn ngừa tai nạn điện và đảm bảo an toàn hệ thống điện.

Kiểm định thiết bị điện máy phát điện công nghiệp

1. Danh mục thiết bị điện bắt buộc kiểm định

Theo Thông tư 35/2016/TT-BLĐTBXH và các quy chuẩn kỹ thuật, các thiết bị điện sau đây bắt buộc kiểm định kỹ thuật an toàn:

  • Máy biến áp điện lực: Máy biến áp phân phối, tăng áp, hạ áp từ 110kV trở xuống
  • Cầu dao điện (tủ đóng cắt): Dao cách ly, cầu dao phụ tải, aptomat tổng
  • Sào cách điện (gậy cách điện): Dụng cụ thao tác điện của công nhân điện lực
  • Ủng cách điện, găng tay cách điện: Bảo hộ cá nhân làm việc trên điện
  • Thảm cách điện: Sử dụng tại tủ điện, phòng điện
  • Máy phát điện dự phòng: Kiểm tra an toàn điện và cơ khí
  • Tủ điện trung thế và cao thế: Tủ RMU, tủ SF6

2. Căn cứ pháp lý kiểm định thiết bị điện

  • QCVN QTĐ-5:2009/BCT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện – đường dây dẫn điện trên không
  • QCVN QTĐ-7:2009/BCT: An toàn thiết bị phân phối và trạm biến áp
  • TCVN 9358:2012: Lắp đặt hệ thống nối đất thiết bị cho các công trình công nghiệp
  • Thông tư 35/2016/TT-BLĐTBXH: Quy trình kiểm định kỹ thuật an toàn lao động thiết bị điện
  • IEC 60243, IEC 60243, IEC 60900: Tiêu chuẩn thử nghiệm cách điện dụng cụ điện

3. Quy trình kiểm định thiết bị điện

Kiểm định thiết bị điện bao gồm các thử nghiệm kỹ thuật điện chuyên sâu:

  1. Kiểm tra hồ sơ kỹ thuật: Catalog nhà sản xuất, biên bản nghiệm thu lắp đặt, hồ sơ bảo trì
  2. Kiểm tra ngoại quan: Tình trạng vỏ, kết nối, cách điện, tiếp địa
  3. Đo điện trở cách điện (Insulation Resistance): Sử dụng Megger đo điện trở cách điện giữa các pha và giữa pha với vỏ máy
  4. Thử nghiệm điện áp cao (Hi-pot Test): Đặt điện áp thử cao hơn điện áp làm việc trong thời gian quy định
  5. Đo điện trở nối đất: Xác nhận giá trị điện trở nối đất bảo vệ đạt yêu cầu
  6. Kiểm tra vận hành: Đóng/cắt, kiểm tra relay bảo vệ, hệ thống cảnh báo
  7. Cấp biên bản kiểm định
Trạm biến áp và đường dây điện cao thế kiểm định an toàn

4. Chu kỳ kiểm định thiết bị điện

  • Máy biến áp phân phối: 3–5 năm/lần tùy cấp điện áp
  • Cầu dao điện, tủ đóng cắt: 2–3 năm/lần
  • Sào cách điện: 06 tháng/lần – chu kỳ ngắn nhất do tiếp xúc trực tiếp với điện cao thế
  • Ủng, găng tay cách điện: 06 tháng/lần
  • Thảm cách điện: 01 năm/lần

5. Thí nghiệm điện là gì? Khác kiểm định như thế nào?

Thí nghiệm điện là các phép đo và thử nghiệm kỹ thuật điện theo tiêu chuẩn, thường do đơn vị vận hành hoặc bảo trì thực hiện để đánh giá tình trạng thiết bị. Kiểm định kỹ thuật an toàn có phạm vi rộng hơn, bao gồm cả thí nghiệm điện và đánh giá sự phù hợp với quy chuẩn an toàn, do tổ chức được cấp phép thực hiện và có giá trị pháp lý.

Sào cách điện phải kiểm định ở đâu?

Sào cách điện phải được kiểm định tại phòng thử nghiệm điện được công nhận (VILAS) hoặc tổ chức kiểm định thiết bị điện được Bộ LĐTBXH cấp phép. Thử nghiệm bao gồm: đo điện trở cách điện, thử nghiệm điện áp cao (Withstand Voltage Test) và kiểm tra ngoại quan. Chu kỳ 6 tháng/lần là bắt buộc không thể bỏ qua.

Máy biến áp đặt trong nhà xưởng có phải kiểm định không?

Có. Máy biến áp (kể cả loại nhỏ trong nhà xưởng sản xuất) phải được kiểm định kỹ thuật an toàn định kỳ. Ngoài kiểm định theo quy định của Bộ LĐTBXH, điện lực thường có yêu cầu thí nghiệm định kỳ riêng. Doanh nghiệp cần phối hợp cả hai yêu cầu này để tuân thủ đầy đủ.

NBH hỗ trợ tư vấn và kết nối với tổ chức kiểm định thiết bị điện uy tín, được cấp phép đầy đủ. Liên hệ: 0933 258 248.